Tìm hiểu thuật ngữ Insulin là gì? Insulin có vai trò như thế nào đối với cơ thể? Sự hình thành, bài tiết và cơ chế tác dụng của Insulin.

Insulin là gì?

Insulin hay hormone Insulin có công thức hóa học là: C257H383N65O77S6, là 1 loại protein được các tế bào Beta của tuyến tụy sản sinh và tiết ra (xem trong bài chức năng của tuyến tụy) với tác dụng chính chuyển hóa carbohydrate (khi tuyến tụy hoạt động tốt và khỏe mạnh).

Sau khi được tiết vào trong máu, insulin tồn tại ở dạng tự do với thời gian bán hủy khoảng 6 phút, sau khoảng 10-15 phút thì insulin sẽ không còn hiện diện trong máu nữa. Nếu không kết hợp được với các thụ quan (insulin receptor), insulin sẽ bị phân huỷ tại gan và một phần nhỏ tại thận.

Insulin có vai trò gì?

Sau một bữa ăn, khi cơ thể dung nạp nhiều tinh bột hoặc đường khiến cho hàm lượng Glucose máu tăng. Đường huyết cao sẽ kích thích tuyến tụy bài tiết Insulin, nó tác động trực tiếp thúc đẩy quá trình dự trữ hoặc sử dụng Glucose ở gan, cơ và mô mỡ, làm giảm glucose máu.

Ý nghĩa của Insulin với cơ bắp

Sở dĩ như vậy bởi vì Insulin làm tăng khả năng sử dụng glucose của các tế bào cơ khi cơ hoạt động, kích thích quá trình phản ứng sinh hóa ở trong cơ bắp tăng tổng hợp protein để duy trì và phát triển cơ.

Ngoài ra, hormone Insulin còn tác dụng đến chuyển hóa mô mỡ và gan thành ATP (năng lượng) cung cấp cho các hoạt động sống của cơ thể.

Cơ chế và quá trình tác dụng của Insulin tại Gan

  • Insulin ức chế phosphorylase, một enzyme biến đổi glycogen thành glucose
  • Insulin làm tăng cường hấp thu glucose của các tế bào gan thông qua tác động của enzyme glucokinase (enzyme này tăng cường phosphoryl hoá giữ glucose không qua được màng tế bào để đi ra ngoài).
  • Tăng cường hoạt tính của enzyme tổng hợp glycogen có tác dụng tạo chuỗi từ các monosaccharide để hình thành phân tử glycogen.

Tác dụng của insulin với mô mỡ

Tại các mô mỡ, Insulin có tác dụng làm chậm việc phân giải các chất béo dự trữ thành năng lượng. Cơ thể sẽ sử dụng ngay các chất vừa được hấp thu để hoạt động. Ngoài ra Insulin còn có tác động làm tăng dự trữ hay tích lũy mỡ.

Tất cả các yếu tố trên khiến cho Insulin có khả năng làm giảm Glucose trong máu, ngược lại với chức năng của glucagon, andrenaline, cortisol (tăng glucose máu).

Cơ chế tác dụng của Insulin

Insulin nhân tạo

Do một nguyên nhân nào đó khiến cho tế bào tuyến tụy không thể sản xuất đủ lượng Insulin mà cơ thể yêu cầu. Khi lượng Insulin thiếu hụt trầm trọng (gặp trong bệnh đái tháo đường), người ta buộc phải tiêm vào cơ thể Insulin nhân tạo để bù lại.

Thuốc insulin thường là thuốc tiêm dưới da, tùy theo thời gian tác dụng có thể cha chúng thành 3 nhóm: tác dụng nhanh, tác dụng chậm và hỗn hợp.

Khi sử dụng Insulin trên bệnh nhân cần rất cẩn thận và có phác đồ tiêm phù hợp với tình trạng bệnh.

Insulin có thể gây ra các tác dụng phụ: mệt hay xỉu do hạ đường huyết, bầm tím ở nơi tiêm hoặc phát ban toàn thân (hiếm gặp).

Phòng và trị bệnh tiểu đường theo cách của người Nhật trong alabio

Các loại Insulin và lưu ý khi sử dụng

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, đối với người bệnh đái tháo đường, thuốc Insulin là một liều thuốc quan trọng trong việc điều trị bệnh này. Có 4 loại Insulin chính đó là Insulin tác dụng nhanh, ngắn, Insulin tác dụng trung bình, trung gian, Insulin tác dụng chậm, kéo dài và cuối cùng là Insulin trộn, hỗn hợp.

Các loại Insulin tác dụng nhanh và ngắn thường được tiêm trực tiếp dưới da, thuốc sẽ phân ly nhanh chóng thành các monomer và được hấp thu. Sau khoảng 1 giờ thuốc sẽ đạt đỉnh hấp thu. Do tác dụng nhanh của Insulin dạng này nên người bệnh cần rất lưu ý về lượng carbohydrate trong bữa ăn.

Đối với Insulin tác dụng trung bình thuốc sẽ có tác dụng kéo dài hơn nhờ sự phối hợp giữa 2 phần Insulin zinc hòa tan với protamine zinc Insulin. Loại thuốc này sau khi được tiêm dưới da sẽ bắt đầu có tác dụng sau 2 – 4 giờ, đạt đỉnh tác dụng sau 6 – 7 giờ và có thời gian kéo dài khoảng 10 – 20 giờ. Loại thuốc này cần tiêm 2 lần mỗi ngày để đảm bảo hiệu quả.

Loại Insulin tác dụng chậm và kéo dài thường được dùng vào buổi tối. Loại này cũng có nhiều loại thuốc khác nhau tùy thuộc cho mỗi bệnh nhân.

Insulin hỗn hợp là loại Insulin có trộn sẵn 2 loại Insulin tác dụng nhanh và tác dùng dài trong cùng một loại hoặc cùng một mũi tiêm. Chính vì thế thuốc sẽ có 2 đỉnh tác dụng, một là tác dụng của Insulin nhanh đối với lượng carbohydrate trong bữa ăn và tác dụng của Insulin dài để tạo nên nồng độ Insulin nền.

Một số lưu ý quan trọng khác

  • Insulin là loại thuốc làm hạ đường huyết mạnh nhất;
  • Không có giới hạn liều Insulin;
  • Insulin chỉ được tiêm dưới da, thường vị trí tiêm là ở bụng, trên cánh tay và đùi;
  • Insulin thường được dùng phối hợp với thuốc viên;
  • Insulin được sử dụng để truyền tĩnh mạch trong trường hợp cấp cứu hôn mê do nhiễm ceton acid, trong lúc phẫu thuật hay tăng áp lực thẩm thấu máu;
  • Có thể dùng điều trị chỉ bằng Insulin nếu thiếu Insulin nặng;
  • Insulin trộn sẵn có thể dùng tiêm 2 lần mỗi ngày vào thời điểm trước bữa sáng và chiều.
  • Insulin trộn sẵn loại analog có thể được tiêm 3 lần một ngày;
  • Đối với mỗi bệnh nhân có tình trạng bệnh khác nhau thì có thể điều chỉnh liều Insulin mỗi 3 – 4 lần/ngày.

Tác dụng phụ của Insulin

Insulin có các tác dụng phụ điển hình như hạ glucose huyết, gây hiện tượng somogyi, dị ứng Insulin, loạn dưỡng mô mỡ, tăng cân.

Trong đó, hạ glucose huyết là tác dụng phụ thường gặp nhất khi sử dụng Insulin tiêm trực tiếp vào cơ thể. Khi lượng Insulin thừa thì cũng sẽ gây ức chế sự chuyển hóa glycogen khiến lượng glucose trong máu bị giảm mạnh.

Hiện tượng somogyi là hiện tượng quá liều Insulin, dẫn đến việc hạ glucose huyết và làm phóng thích ra quá nhiều hormone điều hòa ngược làm gây ra hiện tượng tăng glucose huyết phản ứng.

Tham khảo vinmec.com

Giải đáp câu hỏi về insulin

1. Kháng Insulin là gì?

Kháng insulin (IR) là tình trạng bệnh lý trong đó các tế bào không đáp ứng bình thường với nội tiết tố insulin.

Béo phì là tác nhân chính để phát triển tình trạng kháng insulin, cùng với các yếu tố lối sống khác như không hoạt động. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm tiền sử gia đình mắc bệnh tiểu đường, có nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau và dùng một số loại thuốc.

Wikipedia

2. Tiêm Insulin ở bộ phận nào trên cơ thể?

Thông thường, insulin được tiêm vào phần mô mỡ bên dưới da và sẽ tự động đi vào máu. Bụng là vị trí tiêm insulin phù hợp nhất vì khả năng hấp thụ và chuyển hóa ổn định. Ngoài ra, cũng có thể tiêm ở mông hoặc đùi – những bộ phận có nhiều mô mỡ.

Thay đổi vị trí tiêm Insulin nếu phải sử dụng trong thời gian dài.

3. Tiêm insulin có đau không?

Insulin được tiêm vào dưới da. Hiện nay có những loại bút tiêm hiện đại giúp bệnh nhân có thể dễ dàng tự thao tác nhanh và không hề đau. Tuy nhiêm với người sử dụng lần đầu không thể tránh xuất hiện cảm giác khó chịu.

Bạn đang xem bài viết: Insulin là gì? Vai trò của insulin trong cơ thể.

Từ khóa tìm kiếm

  • Kháng insulin là gì
  • Hormone insulin
  • Thuốc insulin
  • Nguồn gốc của insulin
  • Insulin là gì
  • Insulin có ở đầu
  • Cơ chế tác dụng của insulin

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here